Je hond gaat elk jaar trouw mee voor de jaarlijkse controle, maar wanneer was je kat voor het laatst bij de dierenarts? Uit recent onderzoek blijkt dat maar 40 procent van de katten jaarlijks op controle gaat, tegenover 82 procent van de honden. Dat verschil is niet omdat katten gezonder zijn. Het is omdat ze hun klachten goed verbergen, en dat kost ze op latere leeftijd.
Een grootschalige studie uit het wetenschappelijke tijdschrift Frontiers in Veterinary Science volgde zeven jaar lang honderden katten en bracht in kaart wat er onderhuids gebeurt terwijl de eigenaar niets doorheeft. De resultaten zijn een harde waarschuwing voor iedereen met een kat op de bank.
Je kat verstopt het probleem beter dan je hond
Katten zijn van nature overlevers. In het wild betekent zichtbare zwakte dat je een doelwit wordt voor andere dieren, en dat instinct is nooit verdwenen. Een hond jankt, hinkt of trekt duidelijk een vies gezicht als er iets mis is. Een kat trekt zich juist terug, slaapt iets meer, of eet een paar hapjes minder. Precies het soort gedrag dat je makkelijk wegwuift als "een dagje minder actief".
Dierenartsen zien daardoor regelmatig katten die al maanden pijn hebben voordat de eigenaar aan de bel trekt. Tegen de tijd dat een kat duidelijk klaagt, is een aandoening meestal al behoorlijk gevorderd. Slimme halsbanden kunnen die eerste signalen eerder oppikken dan het blote oog, juist omdat ze afwijkingen in beweging en slaap registreren voordat jij ze ziet.
Herkenbaar is ook het moment waarop een kat zich plotseling vaker verstopt onder de bank of in de kast. Veel eigenaren zien dat als een gewoonte of een fase, terwijl het net zo goed een reactie op onderhuids ongemak kan zijn. Een kat die normaal gezelschap zoekt en dat opeens minder doet, geeft daarmee al een signaal af, alleen niet het signaal waar je als mens direct alarm van slaat.
Op je derde jaar heeft je kat al tandproblemen
Een van de meest opvallende uitkomsten uit het onderzoek: rond het derde levensjaar heeft de meerderheid van de katten al meetbare gebitsproblemen. Tandplak, tandvleesontsteking en beginnend tandsteen zijn op die leeftijd al de norm, niet de uitzondering. En een kat die pijn heeft aan haar tanden eet gewoon door, ze past alleen onopvallend haar manier van kauwen aan.
Dat gebitsproblemen bij huisdieren serieus genomen worden, merk je ook aan de groeiende aandacht voor gebitsverzorging in de dierenartspraktijk zelf. Steeds meer klinieken bieden nu standaard gebitscontroles en professionele reiniging aan voor hond én kat, precies omdat onbehandelde tandproblemen op termijn de nieren en het hart kunnen belasten.
Chronische nierziekte sluimert jarenlang onopgemerkt
Nog zo'n cijfer om even bij stil te staan: rond de leeftijd van tien jaar heeft een op de drie katten chronische nierziekte. Nieren hebben geen pijnreceptoren, dus een kat met falende nieren gedraagt zich lang volkomen normaal. Pas als meer dan twee derde van de nierfunctie is verdwenen, zie je symptomen zoals meer drinken, meer plassen en gewichtsverlies.
Dat is precies waarom een jaarlijkse bloedcontrole bij katten vanaf hun zevende levensjaar zo veel waarde heeft. Een vroege diagnose betekent dat je met voeding en medicatie de achteruitgang jarenlang kunt vertragen. Wacht je tot je kat zichtbaar ziek is, dan ben je vaak al te laat voor die opties. Veel eigenaren stellen een bezoek alsnog uit omdat de rekening oploopt, terwijl juist preventieve controles op de lange termijn geld besparen ten opzichte van een spoedbehandeling.
Veel katten zijn te zwaar en dat merk je zelf het minst
41 procent van de katten in het onderzoek had overgewicht of obesitas. Logisch, want een kat die binnen woont en weinig beweegt, verbrandt simpelweg minder dan een kat die buiten jaagt. Het probleem is dat overgewicht bij je eigen kat lastig te zien is: je kijkt er elke dag naar en de verandering gaat geleidelijk.
Overgewicht is bij katten direct verbonden met diabetes, gewrichtsklachten en een grotere kans op precies de nierproblemen die hierboven staan. Een simpele vuistregel: je moet de ribben van je kat kunnen voelen met lichte druk, zonder dat je ze kunt zien. Voel je niets, dan is dat een signaal om de portiegrootte en het aantal snacks kritisch te bekijken.
Een kat die ziek wordt en niet meer naar de dierenarts gaat omdat het geld even niet rond is, blijft helaas geen uitzondering. Daar bestaan intussen gelukkig wel opties voor, van gespreide betaling tot hulpfondsen, zodat de rekening geen reden is om een controle uit te stellen tot het echt niet anders kan.
Dit is wat je morgen anders doet
Je hoeft niet meteen naar het ergste scenario te springen, maar een paar concrete stappen maken echt verschil. Plan een jaarlijkse gezondheidscheck, ook als je kat er kwiekerder bijloopt dan ooit. Vraag bij die controle specifiek naar een gebitscheck en, vanaf jaar zeven, een bloedtest voor de nierfunctie. En let thuis op kleine veranderingen: iets minder eetlust, iets rustiger gedrag, of een net iets ander waterverbruik. Dat zijn precies de signalen die een kat wél geeft, alleen zo subtiel dat ze makkelijk langs je heen glippen.
Een kat die zich goed gedraagt, is niet per se een gezonde kat. Het is een kat die goed is in verbergen. Door daar zelf rekening mee te houden, geef je haar een eerlijkere kans op een lang en comfortabel leven.