Fotogeniek, sociaal, met dat typisch ronde gezichtje en die gevouwen oren - de Scottish Fold en haar neven de Munchkin, Sphynx en Peterbald zijn al jaren populair op sociale media. Maar wie er nu één wil aanschaffen, staat voor een dichte deur. Sinds 1 januari 2026 geldt in Nederland een officieel houdverbod voor katten waarvan het uiterlijk structureel ten koste gaat van hun gezondheid. Hoe zit dat precies, en wat betekent dit voor jou?
Wat maakt deze rassen anders
Een Scottish Fold heeft oren die naar voren vouwen door een mutatie in het kraakbeenweefsel. Schattig, zeker. Maar diezelfde mutatie tast ook het overige kraakbeenweefsel aan. Vrijwel alle vouwoorkatten ontwikkelen osteochondrodysplasie, een pijnlijke aandoening waarbij gewrichten vervormen en botten verkeerd groeien. Dat is geen uitzondering bij verkeerde fokkerij - het is een inherent gevolg van de mutatie zelf. Je kunt geen gezonde vouwoorkat fokken zonder het gen dat ook de gewrichtsaandoening veroorzaakt.
Naaktkatten als de Sphynx en de Peterbald missen grotendeels hun vacht. Daardoor kunnen ze slecht thermoreguleren, zijn ze vatbaarder voor huidproblemen en zonverbranding, en hebben ze een sterk beschermde leefomgeving nodig. Ook hier gaat het niet om verwaarlozing door de eigenaar, maar om een structureel welzijnsprobleem dat aan het ras zelf kleeft.
De juridische grondslag
Het houdverbod is gebaseerd op de Wet dieren, die het houden, fokken en verhandelen verbiedt van dieren waarvan het welzijn door erfelijke eigenschappen aantoonbaar wordt aangetast. Dat is een ander soort redenering dan een oppervlakkig verbod op "lelijke" rassen: de overheid baseert zich op wetenschappelijk bewijs van chronisch lijden.
In oktober 2025 maakte de rijksoverheid het definitieve verbod bekend, met een ingangsdatum van 1 januari 2026. Fokkers en handelaren kregen daarmee een paar maanden om te stoppen met hun activiteiten. Het importeren van verboden rassen vanuit het buitenland valt er eveneens onder.
Wat als je er al een hebt
Hier is de nuance die veel mensen niet kennen: het is geen confiscatieregeling. Wie op 1 januari 2026 al een vouwoorkat of naaktkat in huis had, mag die kat gewoon houden voor de rest van zijn of haar leven. Er hoeft niemand zijn dier in te leveren.
Wat wél verandert:
- Verdere fokkerij is verboden - ook als je twee vouwoorkatten hebt die "bij elkaar passen"
- Nieuwe exemplaren aanschaffen mag niet - wil je na het overlijden van je kat een nieuw dier, dan zal dat een ander ras moeten zijn
- Verkopen of weggeven aan anderen is eveneens verboden - ook niet via Marktplaats of sociale media
- Import uit het buitenland valt ook onder het verbod - een Sphynx meenemen uit België of Duitsland is niet toegestaan
Eigenaren die hun bestaande kat in goede gezondheid willen houden, doen er goed aan om regelmatig naar de dierenarts te gaan. Vouwoorkatten die al gewrichtsklachten hebben, kunnen baat hebben bij pijnstillers of fysiotherapeutische oefeningen. Heb je vragen over de kosten daarvan? Lees dan ook wat je kunt doen als de dierenarts te duur dreigt te worden.
Welke alternatieven zijn er
Wie verliefd is op het karakter of de sfeer van vouwoorkatten, heeft gelukkig prima alternatieven.
De Brits Korthaar heeft een vergelijkbaar knuffelbaar, rustig temperament als de Scottish Fold - en oogt ook wat rond en pluizig, maar zonder de kraakbeenproblematiek. De Scottish Straight is letterlijk het rechtorige broertje van de Scottish Fold: hetzelfde ras, maar zonder de mutatie in het kraakbeen. En voor mensen die van het sociale, actieve karakter van naaktkatten houden, biedt de Devon Rex een luchtig krulvachtje met een vergelijkbaar groot karakter en veel bindingsdrang.
Ben je van plan om binnenkort met je kat op reis te gaan? Dan is het slim om eerst te lezen over de nieuwe EU-regels voor reizen met je huisdier die recent van kracht zijn gegaan - ook die zijn flink veranderd.
Handhaving en de grijze markt
Ondanks het verbod duiken er op sociale media en via buitenlandse websites nog steeds advertenties op. Fokkers die vanuit het buitenland leveren, proberen het verbod te omzeilen. Toch valt ook import onder de Wet dieren - wie een vouwoorkat invoert riskeert een boete of strafrechtelijke vervolging. De NVWA handhaaft actief en werkt samen met de douane bij verdachte invoer.
Voor mensen die per ongeluk een verboden ras aanschaffen: het dier zelf heeft niets misdaan. Maar de eigenaar kan wél aansprakelijk worden gesteld, ook al was de aankoop te goeder trouw.
Welzijn als vertrekpunt, niet als mening
Het is verleidelijk om het houdverbod af te doen als overdreven overheidsbemoeienis. Maar dat mist de kern van het argument. Dierenartsen en welzijnsorganisaties zijn jarenlang eenduidig geweest: vouwoorkatten lijden. Niet altijd zichtbaar dramatisch, maar aantoonbaar en chronisch. De vraag is niet of je van deze katten mag houden, maar of het houden van dit specifieke ras het dier ten goede komt of juist ten koste gaat.
Nederland trekt daarin nu een duidelijke grens. Andere Europese landen - waaronder Duitsland en België - overwegen vergelijkbare maatregelen. De kans is groot dat dit debat in de komende jaren ook elders tot wetgeving leidt. Hoe je je huisdier dan optimaal beschermt, lees je ook terug in ons artikel over vogelgriep en katten - want ook op dat vlak verandert de regelgeving continu.