Een chinchilla in de vensterbank of een Russische dwerghamster in een ruim kooitje: het klinkt onschuldig, maar het mag nog steeds niet. Begin dit jaar leek er even beweging in te komen toen een rechter de minister op de vingers tikte, maar de uitkomst is uiteindelijk hetzelfde gebleven. Wie hoopte dat deze dieren dit jaar alsnog legaal te koop zouden komen, komt bedrogen uit.
Wat de rechter in mei besliste
Op 28 mei 2026 deed het College van Beroep voor het bedrijfsleven uitspraak over de Nederlandse huis- en hobbydierenlijst, de opvolger van wat iedereen nog de positieflijst noemt. De rechter bevestigde dat de lijst zelf juridisch klopt: de beoordeling was zorgvuldig en objectief, en de systematiek past binnen het Europese recht. Toch kreeg de minister ook een tik op de vingers. Voor zes soorten, de chinchilla, de Russische dwerghamster, het witstaartstekelvarken, de dromedaris, de jak en de katoenrat, was onvoldoende onderbouwd waarom ze niet op de lijst konden. De minister moest binnen dertien weken opnieuw naar deze dieren kijken.
De staatssecretaris hakt de knoop door
Die heroverweging leverde niets op voor dierenliefhebbers die op een chinchilla hoopten. De staatssecretaris besloot dat geen van de zes soorten alsnog op de huis- en hobbydierenlijst komt. De lijst blijft dus precies zoals hij was: dertig toegestane zoogdiersoorten, waaronder honden, katten, konijnen en de bekende knaagdieren zoals goudhamsters en cavia's. Chinchilla's, Russische dwerghamsters en de rest van de zes vallen buiten de boot. Je kunt het hele proces teruglezen in het nieuwsbericht van de Rechtspraak, die de uitspraak zelf publiceerde.
Opvallend is dat de zes heroverwogen soorten heel verschillend zijn. De dromedaris en de jak lijken meer op landbouwhuisdieren dan op een huisdier voor de huiskamer, en de katoenrat wordt vrijwel alleen als proefdier of via import gehouden. Het witstaartstekelvarken en de chinchilla zijn juist de dieren die je in een gewone dierenwinkel zou verwachten, en daar zat 'm precies de zorg van dierenwelzijnsorganisaties. Als die twee alsnog waren toegelaten, was de vraag ernaar waarschijnlijk meteen omhooggeschoten.
Waarom deze dieren niet aan de eisen voldoen
De huis- en hobbydierenlijst beoordeelt dieren op het zogeheten domesticatiecriterium: is een soort door eeuwenlange fok zo veranderd dat hij goed bij mensen kan leven, zonder stress of gedragsproblemen? Meer dan driehonderd zoogdiersoorten zijn langs die meetlat gelegd, en slechts dertig kwamen erdoorheen. De chinchilla en de dwerghamster hebben dat traject nooit doorlopen, ook al worden ze al decennia gefokt voor de dierenwinkel. Hetzelfde gold eerder al voor het stokstaartje en de serval, twee dieren die bij de invoering van de lijst in 2024 meteen afvielen. Steeds meer mensen kregen daarna spijt van hun serval, juist omdat een wild dier zich anders gedraagt dan een gedomesticeerd huisdier, hoe mooi hij ook oogt.
Voor reptielen, amfibieën en vogels bestaat nog geen definitieve lijst. Die is in ontwikkeling en het is dus nog afwachten welke soorten daar straks wel en niet op komen. Wil je weten wat dat voor jouw dier kan betekenen? Lees dan ook ons artikel over de reptielenpositieflijst voor de laatste stand van zaken.
Heb je er al een? Dan verandert er niets
Goed nieuws voor wie al een chinchilla, dwerghamster of ander niet-toegestaan dier had vóór 1 juli 2024: die mag gewoon blijven. De overgangsregeling zegt dat je het dier mag houden en zelfs mag doorverkopen, in Nederland en daarbuiten. Fokken mag echter niet meer. Dezelfde logica gold vorig jaar bij de nieuwe regels rond vouwoorkatten: geen verplichting om afscheid te nemen, wel een verbod op nieuwe aanschaf en fok. Wie nu op zoek is naar een chinchilla via internet of een beurs, koopt dus feitelijk een illegaal huisdier, ook als de verkoper anders beweert.
De Dierenbescherming volgt het dossier al jaren op de voet en publiceerde na de uitspraak een reactie op hun website, te vinden bij Dierenbescherming.nl. De organisatie is blij dat de lijst overeind blijft, juist omdat opvangcentra al jaren kampen met een overschot aan afgedankte exoten die niemand goed kan verzorgen.
Wat je moet weten voordat je aan een exoot begint
Twijfel je over een minder alledaags huisdier? Check dan eerst de officiële huis- en hobbydierenlijst voordat je ergens een dier reserveert of aanbetaalt. Een handelaar die een chinchilla, dwerghamster of ander verboden dier aanbiedt als "nog steeds legaal" heeft ongelijk, en jij blijft verantwoordelijk als je hem toch koopt. Let in elk geval op deze punten:
- Staat het dier met naam op de huis- en hobbydierenlijst van RVO, en niet alleen op een verkoopadvertentie die beweert van wel?
- Kan de verkoper een geboortebewijs of eigendomsbewijs van vóór 1 juli 2024 tonen, als het om een overgangsdier gaat?
- Wordt er nergens mee gefokt, want dat blijft verboden ook onder de overgangsregeling?
- Past het dier praktisch bij jouw huis, tijd en ervaring, los van de vraag of het mag?
Kies liever een van de dertig soorten die wel op de lijst staan, of ga voor een klassieker als een konijn of cavia. Minder exotisch misschien, maar wel een dier dat daadwerkelijk gemaakt is om bij mensen te wonen, zonder de stress die een wild karakter met zich meebrengt.