Op TikTok zie je ze overal voorbijzweven: suikereekhoorns die van iemands schouder naar de bank glijden, met duizenden hartjes eronder. Wat de filmpjes niet laten zien: steeds meer van deze diertjes eindigen een paar maanden later bij een opvangcentrum, uitgeput, ondervoed of gewoon niet meer gewenst. En dat terwijl je sinds 1 juli 2024 helemaal geen suikereekhoorn meer mag kopen.
Een dier dat verboden is, maar toch overal opduikt
Stichting AAP, de opvang voor uitheemse dieren in Almere, kreeg vorig jaar 87 meldingen over suikereekhoorns in nood. Een paar jaar geleden waren dat er nog maar vijf tot tien per jaar. Het dier is daarmee de soort waarvoor de stichting op dit moment de meeste hulpvragen binnenkrijgt, meer dan voor de serval, die eerder juist het meest afgegeven exotische huisdier was. Je zou verwachten dat het verbod dat probleem oplost, maar de cijfers laten het tegenovergestelde zien.
Hoe kan dat? Eigenaren die hun dier al vóór juli 2024 hadden, mogen het gewoon houden tot het overlijdt. Daarnaast duiken er nog altijd dieren op via illegale import en onderhandse verkoop, buiten elke controle om. Advertenties verdwijnen van de grote platforms, maar verhuizen daarna simpelweg naar besloten Facebook-groepen of Telegram-kanalen, waar controle vrijwel onmogelijk is. Wie eerder al twijfelde of een serval als huisdier een goed idee was, herkent het patroon: een verbod stopt de instroom niet meteen, het stuwt hem soms juist ondergronds.
Waarom dit beestje zo aanlokkelijk is op social media
Suikereekhoorns zijn piepklein, hebben grote ogen en kunnen dankzij een vlieghuid tussen hun poten korte stukken zweven. Precies de ingrediënten voor een filmpje dat miljoenen keren bekeken wordt. Een AAP-woordvoerder vertelde eerder dat mensen die zo'n dier hebben het massaal laten zien op TikTok en YouTube, en dat die filmpjes anderen weer op het idee brengen om er zelf een te nemen. Het is hetzelfde mechanisme dat je terugziet bij reptielen: een opvallend dier wordt viraal, en de vraag ernaar stijgt sneller dan wie dan ook had verwacht.
Wat in die dertig seconden niet te zien is: suikereekhoorns zijn nachtdieren die overdag grotendeels slapen en 's nachts juist actief worden, precies wanneer de meeste eigenaren willen slapen. Ze zijn bovendien extreem sociaal en kunnen zonder soortgenoten ernstig gestrest raken. Een enkel diertje in een kooitje in de woonkamer is voor een suikereekhoorn ongeveer het slechtst denkbare scenario.
Wat zo'n filmpje niet laat zien
Verzorging van een suikereekhoorn is behoorlijk specialistisch: een gevarieerd dieet van insecten, fruit en speciale eiwitmengsels, een ruime kooi met klimmogelijkheden, en het liefst een groepje van minimaal twee dieren. Veel kopers weten dat vooraf niet, of onderschatten hoeveel tijd en geld het kost. Volgens AAP raken eigenaren daardoor relatief snel uitgekeken op een dier dat eigenlijk nooit geschikt was om alleen, in een flat, overdag in een kooi te zitten.
Dat gebrek aan voorbereiding speelt breder bij exotische huisdieren. Wie zich oriënteert op een exotisch huisdier, doet er goed aan eerst uit te zoeken wat een dier écht nodig heeft, in plaats van af te gaan op hoe schattig het oogt op een scherm van zes centimeter. Een hond of kat kun je in de meeste gevallen aan één dierenarts met algemene kennis laten zien. Voor een suikereekhoorn zoek je al snel een gespecialiseerde exotendierenarts, en die zijn dun gezaaid buiten de grote steden.
De wet is er, het probleem is dat niet
Sinds 1 juli 2024 geldt in Nederland de huis- en hobbydierenlijst, de opvolger van de oude positieflijst. Daarop staan dertig zoogdiersoorten die je nog wel mag kopen, houden of fokken. Alles daarbuiten, van de suikereekhoorn tot de serval en de chinchilla, mag je niet meer aanschaffen. Bestaande dieren vallen onder overgangsrecht en mogen blijven tot ze overlijden, maar fokken en verkopen is sindsdien verboden. De volledige lijst staat op de website van RVO.
Toch meldde AAP vorig jaar in totaal 234 dieren die op de verboden lijst staan, tegenover 206 het jaar ervoor. Een stijging, geen daling. Dat past bij wat opvangcentra breder zien: steeds meer exotische huisdieren komen in de opvang terecht, deels omdat mensen al een dier hadden vóór het verbod, deels omdat de illegale handel gewoon doorgaat. Wie erover denkt om een reptiel of ander exotisch dier in huis te nemen, doet er daarom verstandig aan om eerst te checken of het dier überhaupt nog legaal verkrijgbaar is.
Dit moet je weten voordat je er zelf eentje overweegt
Zie je weer zo'n filmpje voorbijkomen: besef dat het leuke beeld van dertig seconden niets zegt over de volgende tien tot vijftien jaar, want zo oud kan een suikereekhoorn worden. Check eerst of een dier op de huis- en hobbydierenlijst staat voordat je iets regelt. Vraag je af of je 's nachts wakker wilt liggen van een actief dier, en of je bereid bent minimaal twee exemplaren te houden in plaats van één. En mocht je al een suikereekhoorn hebben die je niet meer aankunt: een opvang zoals AAP is een veel beter vangnet dan een advertentiesite, juist omdat deze dieren zo moeilijk herplaatsbaar zijn. Een trend op je telefoon duurt een paar weken. De verantwoordelijkheid voor een levend dier duurt een stuk langer.