Schiermonnikoog gaat dit najaar een grootschalige jacht houden op verwilderde katten. Nieuw dit jaar: drones met warmtebeeldcamera's en kunstmatige intelligentie moeten helpen de dieren sneller op te sporen. Het eiland wil uiteindelijk alle zwerfkatten verwijderen om kwetsbare vogels en konijnen te beschermen.
Verwilderde katten als bedreiging voor wadvogels
Schiermonnikoog telt tientallen verwilderde katten die jarenlang ongehinderd door het nationaal park liepen. Die katten zijn niet zoals jouw huiskat op de bank — ze jagen de hele dag, en dan bij voorkeur op broedvogels en jonge konijnen. Grutto's, kluten en andere wadvogels maken nesten op de grond. Dat maakt ze makkelijke prooi.
Uit camerabeelden van Nationaal Park Schiermonnikoog bleek eind vorig jaar dat er nog minstens 35 individuele zwerfkatten actief waren op het eiland. In 2023 en 2024 werden er al 69 gevangen, maar de populatie herstelde zich steeds weer. Katten zijn nu eenmaal taaie overlevers.
Warmtecamera's en AI: zo werkt de nieuwe aanpak
Komende winter zetten de eilanders voor het eerst drones in met thermische camera's. Op koude, windstille nachten zijn katten goed zichtbaar als warme vlekken op het zwarte beeldscherm. Kunstmatige intelligentie helpt daarna om onderscheid te maken tussen een kat, een konijn, een haas of een rat. Zo voorkom je dat vangers een beschermd dier opjagen in plaats van een zwerfkat.
Zodra een kat gelokaliseerd is, kunnen vangers ter plekke een val plaatsen. De gevangen katten gaan naar een opvang op het vasteland. Heeft een dier een eigenaar, dan gaat het terug. De rest wordt herplaatst, of als dat niet lukt, geëuthanaseerd. Dat laatste levert begrijpelijk veel discussie op, maar de gemeente verdedigt de maatregel als onvermijdelijk voor de natuur.
De operatie start naar verwachting in november of december, als het koud genoeg is voor de warmtebeeldcamera's. Te warm weer maakt katten vrijwel onzichtbaar op het thermische beeld — hun lichaamstemperatuur valt dan niet genoeg op tegen de achtergrond.
€75.000 voor het project
De gemeente Schiermonnikoog, de provincie Fryslân en Natuurmonumenten financieren het project gezamenlijk voor een bedrag van €75.000. Nationaal park Schiermonnikoog is een van de best beschermde natuurgebieden van Nederland en de broedvogels daar genieten bescherming onder de Europese Habitatrichtlijn. Die bescherming kost geld, maar heeft ook een duidelijk doel.
Het is niet de eerste keer dat het eiland katten aanpakt. De afgelopen jaren werden al tientallen dieren gevangen via gewone vallen met lokvoedsel. De droneaanpak moet de schuwste dieren bereiken — de katten die al jaren alle traditionele vallen weten te vermijden. NOS berichtte over de plannen op 27 mei.
De discussie over buitenkatten en natuur
Schiermonnikoog staat hiermee niet alleen. In heel Europa groeit de druk op katteneigenaren om hun dieren binnen te houden, zeker in de buurt van natuur- en broedgebieden. In Nederland jaagt een gemiddelde buitenkat elk jaar tientallen vogels en kleine zoogdieren. Nationaal gaat het om miljoenen dieren per jaar.
Dat wil niet zeggen dat alle buitenkatten een probleem zijn, maar het verklaart waarom organisaties als Vogelbescherming Nederland al jaren pleiten voor een nachtelijk binnenhoudenadvies tijdens het broedseizoen. De discussie verschuift langzaam van advies naar regelgeving. Het eiland Schiermonnikoog loopt daarin voorop.
Voor katteneigenaren in heel Nederland is dit nieuws een reminder: geef je kat een goede herkenning. Is jouw kat al gechipt? In ons artikel over de chipplicht voor katten lees je precies wat er verplicht is en hoe je het regelt. Eigenaren van gevangen katten op Schiermonnikoog worden namelijk uitsluitend via de chip opgespoord.
Wat dit voor jou als katteneigenaar betekent
Woon je op of nabij een waddeneiland, of in de buurt van een nationaal park? Dan is de boodschap simpel: zorg dat jouw kat gechipt en geregistreerd is, en denk na over buitentijden in het broedseizoen (maart tot en met juli). Dat is niet alleen goed voor de natuur, maar beschermt je kat ook tegen acties als deze.
Maar ook als je ver van de Wadden woont, is dit nieuws relevant. Het laat zien dat de maatschappelijke discussie over katten buiten versnelt. Steeds meer gemeenten en natuurorganisaties willen concrete maatregelen. Of je nu voorstander bent of niet, het is slim om je kat een goede herkenning te geven en bewust te kiezen wanneer hij of zij naar buiten gaat.
Let daarbij ook op het vogelgrieprisico. Katten die buiten lopen en in contact komen met zieke vogels kunnen het virus oplopen. In ons artikel over vogelgriep en je kat vind je hoe je jouw huisdier daartegen beschermt.
Schiermonnikoog laat zien dat tijden veranderen voor zwerfkatten en voor katten die vrij buiten rondlopen. De vraag is niet meer of er meer maatregelen komen, maar wanneer.